TAMARYNDOWIEC INDYJSKI

Tamaryndowiec indyjski (Tamarindus indica, ang. Tamarind) należy do rodziny Brezylkowatych (Caesalpiniaceae), której gatunki są bardzo blisko spokrewnione z roślinami strącz­kowymi (Leguminosae, Papilionaceae). Toteż w niektórych opracowaniach tamaryndowiec, ze względu na swój owoc ? strąk, jest zaliczany do Strączkowych.

Nazwa ?tamarindus” pochodzi od arabskich słów: ta- mar ? daktyl i hindi ? indyjski, i choć nazwa ta sugeruje indyjskie pochodzenie rośliny, to jednak przyjmuje się, że ojczyzną tamaryndowca są rejony tropikalnej Afryki, a do Indii dotarł on bardzo dawno, jeszcze w czasach prehis­torycznych i do tej pory jest tam najczęściej uprawiany.

Jest to wiecznie zielone drzewo, wyrastające do 15 (25) m wysokości, o rozłożystej, gęstej koronie, parzystopierzastych liściach i pachnących białawożółtawych kwiatach z czer­wonymi prążkami na trzech płatkach korony.

Kwitnie w czerwcu i lipcu, a kwiaty zebrane są w luźne kwiatostany.

W wielu krajach o gorącym klimacie sadzi się go wzdłuż ulic, gdyż daje dużo cienia, np. szczególnie wiele tych drzew rośnie wzdłuż ulic Bangkoku, stolicy Syjamu.

Jednak tamarynd to nie drzewo ozdobne, ale przede wszystkim owocowe i dla owoców jest uprawiany w Amery­ce Środkowej, na Florydzie, Jamajce i innych wyspach, na wielkich, przemysłowych plantacjach.

Owocem tamaryndowca jest brunatny, nie pękający strąk, długości około 20 cm i szerokości 2-3 cm. Naowocnia strąka jest cienka i dość twarda, pod nią jest mięsisty, ciastowaty, słodko-kwaśny miąższ, który od nasion od­dzielony jest pergaminową owocnią wewnętrzną. W strąku znajduje się 2-6 nasion.

 

Strąki zawierają około 20% cukru, do 10% kwasów organicznych (winowy, octowy, cytrynowy), około 4% białka, ponadto pektyny, sole mineralne i gumy.

Są chętnie spożywane przez miejscową ludność, zwłasz­cza przez dzieci. Poza tym strąków tamarynda używa się po zmieleniu do przyrządzania napojów orzeźwiających, dodaje dla poprawienia smaku do przetworów owocowych, sosów mięsnych, a także do solanki, w której przechowuje się ryby.

Bardzo pożywne są nasiona tamaryndowca zawierające 65% skrobi, aż 20% białka, 6% tłuszczu i 2% cukru.

Strąki tamaryndowca są także surowcem leczniczym, z którego pozyskuje się tak zwane ?powidełka tamaryndowe” (Pulpa Tamarindorum) o lekkim działaniu przeczysz­czającym. Powidełka te można nabyć w aptece i podawać w razie potrzeby nawet małym dzieciom czy osobom starszym, które cierpią na zaparcia.

W celu otrzymania preparatu leczniczego (przeczysz­czającego) z tamaryndowca po rozcięciu strąków wyskrobu­je się soczysty miąższ, usuwając jak dalece się da ? nasiona i pergaminowatą owocnię. W Indiach i Egipcie miazgę tamaryndową podsusza się na słońcu, czasem nawet ob­sypuje solą (aby zabezpieczyć przed pleśnieniem), a następnie sprasowuje w duże bloki lub bochenki. Ten surowiec spotyka się przeważnie na kontynencie europejskim i aby otrzymać powidła tamaryndowe, rozgotowuje się sprasowa­ne bloki owoców w wodzie (z potrójną ilością wody), prze­ciera przez gęste sita włosiane, dodaje cukru (do 1/5 w sto­sunku do suchego surowca) i odparowuje wszystko na wod­nej kąpieli do konsystencji gęstych powideł. Otrzymuje się w ten sposób apteczne ?powidełka tamaryndowe oczysz­czone” (Pulpa Tamarindorum depurata). Przypominają one wyglądem, a nawet smakiem dobre powidła śliwkowe.

Inaczej postępują w Ameryce, gdzie świeżą miazgę ta­maryndową wrzucają do beczek i zalewają stężonym, gorą­cym syropem cukrowym. Te rzadkie i bardzo słodkie powid­ła tamaryndowe (zawierają od 25 do 40% cukru) używane są przede wszystkim w USA i Anglii.

W krajach uprawiających tamaryndowce owoców tej rośliny używa się szeroko w praktyce kulinarnej, przyrządza się z nich również syropy oraz cukierki. Strąki gorszej jakości służą jako pasza dla zwierząt.

Drewno tamaryndowca jest bardzo twarde, ciężkie i elas­tyczne, a zarazem trwałe i odporne na szkodniki ? służy do wyrobu mebli, narzędzi, galanterii drewnianej oraz jako materiał budowlany.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.