PASSIFLORA, CZYLI MARAKUJA

Passiflora (Passiflora coerulea, ang. Passionflower, franc. Grenadille bleue) po polsku nazywa się męczennicą. Jest to tropikalne, krzewiaste pnącze pochodzące z Ameryki Środ­kowej i Południowej (Peru, Brazylia). Należy do rodziny Męczennicowatych (Passifloraceae), blisko spokrewnionej z rodziną Papajowatych (Caricaceae). Uprawia się ją wszę­dzie w krajach tropikalnych, subtropikalnych, a nawet na terenie Europy (w krajach śródziemnomorskich). Najbar­dziej jednak rozpowszechniła się w Australii oraz w Indiach.

Rodzaj Passiflora obejmuje ponad 300 gatunków, wśród których są rośliny lecznicze, jak wymieniona wyżej męczen­nica zwyczajna (modra) ? Passiflora coerulea oraz gatunki rodzące jadalne owoce. Wśród gatunków owocowych naj­większe znaczenie ma Passiflora edulis ? męczennica jadal­na (Granadilla purpurowa, ang. Purple Granadilla, Passionfruit lub Calobash). Natomiast nazwa ?maracuja” została nadana roślinie jeszcze przez pierwotnych mieszkańców Ameryki Środkowej (Inków).

Męczennica jest pnączem, długości 50-80 m, pokrytym liśćmi głęboko trójklapowowcinanymi i wąsami czepnymi, żyjącym w odpowiednich warunkach kilkanaście lat. Kon­kwistadorzy hiszpańscy, którzy odkryli ją w Ameryce Środ­kowej, nadali jej nazwę ?passiflora”, co znaczy ?Kwiat Męki Pańskiej”. Poszczególne części kwiatów bowiem swoim kształtem przypominały im narzędzia tortur zadawanych Chrystusowi: wieniec nitkowatych staminodiów (niedokształconych pręcików) to korona cierniowa, właściwe prę­ciki ? młoty, szyjki słupka ? gwoździe, listki przykwiatowe ? lance, a wąsy czepne ? liny, którymi Chrystus był skrępowany.

Kwiat o średnicy do 5 cm jest rzeczywiście bardzo ory­ginalny i w pięknych kolorach od białego, poprzez wszystkie odcienie barwy niebieskiej do fioletowej lub ciemnopurpurowej. Pobożni konkwistadorzy dopatrywali się też w nim podobieństwa do monstrancji ze złotymi promieniami, które tworzyły pręciki i staminodia.

Pierwsze kwiaty ukazują się na passiflorze już w pierw­szym roku po posadzeniu. W niespełna trzy miesiące po za­kończeniu kwitnienia dojrzewają pierwsze owoce. Od wysiewu nasion do dojrzenia pierwszych owoców upływa zatem zaledwie rok.

Passiflora może kwitnąć w gorącym klimacie cały rok, zwykle jednak, gdy na roślinach rosną młode owoce, nie tworzą się kwiaty. Dlatego też normalnie passiflora kwitnie dwa razy w ciągu roku, to znaczy wiosną i jesienią, i dwu­krotnie też odbywa się zbiór owoców w ciągu roku (po wiosennym kwitnieniu ? zbiera się latem, po kwitnieniu jesiennym ? zimą). Zarówno okres kwitnienia, jak i okres zbioru trwa od 4 do 8 tygodni.

Owoc passiflory jest jagodą, wielkością i kształtem przypomina kurze jajo albo niewielką cytrynę. Ma słodki, soczysty miąższ, który jada się na surowo. Znakomity jest również sok, bogaty w witaminę C, nadający się świetnie do sporządzania napojów chłodzących.

Odmiany passiflory dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa obejmuje odmiany o owocach brązowofioletowych, a druga ? odmiany o owocach żółtych. Odmiany tych dwóch grup różnią się nie tylko zabarwieniem owocu, ale i składem chemicznym miąższu. Owoce żółte są kwaśne i zawierają od 2 do 3,5% kwasów organicznych, owoce fioletowe zaś są słodkie, mają bowiem kwasów niewiele. Obie odmiany passiflory zawierają sporo witaminy C (przeciętnie 50-150 mg%). W Indiach z odpadów pozostających po prze­robie owoców męczennicy jadalnej (z okrywy owocowej) pozyskuje się naturalną witaminę C.

Skórka owocu jest gruba, skórzasta, a wnętrze owocu wypełnione galaretowatą masą.

Niektóre gatunki męczennicy, zwłaszcza męczennica cielista (Passiflora incarnata) oraz męczennica zwyczajna (Passiflora coerulea), dostarczają surowców (ulistnionych pędów bądź kwiatów) stosowanych w lecznictwie. Nalewka i wyciąg z wysuszonych ulistnionych pędów działają uspoka­jająco na ośrodkowy układ nerwowy i mają właściwości przeciwskurczowe. Polecane są przy zwiększonej pobud­liwości nerwowej i bezsenności, w nerwicach, zaburzeniach klimakterycznych i innych. W Polsce popularnym prepara­tem produkowanym z passiflory jest uspokajający syrop Passispasmin.

Ten gatunek męczennicy uprawia się u nas w szklarniach, a także w doniczkach ? w uprawie domowej jest to bardzo efektowne pnącze, o pięknych i oryginalnych kwiatach barwy bladoniebieskiej.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.