ORZECH NANERCZOWY

Nanercz (Anacardium occidentale, ang. Cashew nut) jest blis­kim krewnym mango i należy do tej samej rodziny Nanerczowatych (Anacardiaceae).

Nanercz pochodzi z Brazylii, ale w tym kraju nie wystę­puje w największych ilościach (stanowi jedynie niewielką domieszkę drzew w brazylijskich lasach, rosnących na mniej urodzajnych glebach). Natomiast najszerzej jest rozpow­szechniony w Indiach, gdzie ma duże znaczenie gospodarcze. Uprawiany jest też w innych krajach Ameryki, Afryki i Azji, o gorącym klimacie. Zapotrzebowanie na orzeszki nanerczowe (cashew) jest bardzo duże, gdyż uważane są one ? tak jak orzeszki makadamiowe ? za wyjątkowo smaczne. Odgrywają ważną rolę w międzynarodowym handlu owocarskim i można je nabyć prawie we wszystkich krajach świata.

Nanercz dostarcza chyba najdziwniejszych owoców, jakie znamy. W zasadzie są to dwa typy owoców ? orzech nanerczowy i jabłko nanerczowe, które rozwijają się w spo­sób bardzo oryginalny.

Kwiaty nanercza są małe, różowe, bardzo przyjemnie pachnące, zebrane w duże, rozgałęzione kwiatostany, po­dobnie jak u mango. Po przekwitnieniu wykształca się właściwy owoc, którym jest orzech nieco nerkowaty, przypomi­nający kształtem i wielkością nasienie dużej fasoli, okryty skorupką, najpierw zieloną, potem brązowiejącą. Orzech rośnie bardzo szybko ? już w miesiąc po kwitnieniu osiąga swą ostateczną wielkość. Dojrzewa jednak dopiero 2-3 mie­siące później.

W miesiąc po przekwitnieniu nagle i bardzo szybko zaczyna się rozrastać zakończenie szypułki kwiatowej, na której osadzony jest orzech. Powstaje w ten sposób narośl zwana jabłkiem nanerczowym (choć kształtem przypomina raczej gruszkę niż jabłko). Jabłko nanerczowe jest jadalne.

Przybiera najpierw barwę białą, dojrzewając zaś, staje się jaskrawo żółte lub płomieniście czerwone. Długość tego jabłka wynosi od 5 do 10 cm, średnica – od 4 do 8 cm.

Jabłko nanerczowe jest bardzo soczyste, o smaku orzeź­wiającym, słodkim (zawiera 4-6% cukru), ale nieco cierpkim z powodu sporej zawartości związków garbnikowych. Tylko zupełnie dojrzałe jabłka nanerczowe mogą być spożywane na surowo. Znacznie częściej spożywa się je po ugotowaniu. Stanowią też dobry surowiec do wyrobu dżemu, a sok zmie­szany w odpowiedniej proporcji z wodą jest smacznym na­pojem orzeźwiającym.

Na Kubie z soku nanerczowego przyrządza się wino, bardzo smaczne i o dużej zawartości alkoholu.

Jabłka nanerczowe są bardzo nietrwałe. Można je przechowywać w temperaturze od 0° do 2 °C nie dłużej niż cztery tygodnie. Krajowcy zużywają je na miejscu.

Natomiast orzeszki nanerczowe, znane też pod nazwą orzeszków indyjskich, nerkowców lub orzeszków cashew, spotykane są w międzynarodowym handlu bardzo często. Sprzedaje się je już wyłuskane ze skorupek, najczęściej zapakowane w puszki napełnione dwutlenkiem węgla, który zabezpiecza orzeszki przed jełczeniem. Można je tak przechowywać nawet dwa lata bez szkody dla smaku. Część wyłuskanych orzeszków nanerczowych kandyzuje się (rów­nież w jogurcie) lub oblewa czekoladą. Są popularną prze­kąską do koktajli, ale można też dodawać je do ciast. Służą też do produkcji likieru, zwanego kaju.

Orzeszki nanerczowe zawierają od 10 do 15% białka i ponad 40% tłuszczu.

Skorupka orzecha nanerczowego zawiera znaczne ilości olejku eterycznego, który ma bardzo silne właściwości parzące. Olejek ten zawierają tylko wewnętrzne warstwy skorupki orzecha, można więc je bezpiecznie dotykać przed rozbiciem. Jednak przy rozbijaniu skorupki olejek może prysnąć na rękę i spowodować powstanie bolących bąbli.

Aby się przed tym zabezpieczyć, praży się najpierw orzeszki w skorupkach, wskutek czego olejek traci właściwości drażniące. Następnie rozbija się skorupkę, najlepiej drewnianym młotkiem, co wymaga dużej zręczności, aby nie po­kruszyć jądra orzecha.

Ze skorupek orzechów nanerczowych wytłacza się bar­dzo cenny olej, zwany olejem nanerczowym, który jest używany w przemyśle (do wyrobu politury, lakierów, kwasoodpornego cementu i innych).

Nanercz jest też rośliną bardzo efektowną. Jest to drzewo, które dorasta ponad 10 m i żyje do 20 lat. Jego uroda najbardziej jest widoczna na wiosnę, kiedy w tym samym czasie widzimy kwiaty nanercza w pełnym rozkwicie, ros­nące obok owoców, które znajdują się we wszelkich fazach rozwoju. Spotykamy więc jednocześnie drobne zawiązki owocowe i całkowicie dojrzale, jaskrawo zabarwione jabłka nanerczowe, powstałe ze zmięśniałej szypułki kwiatowej. Do tych jaskrawych jabłek przyrośnięte są nerkowate, brunatnawe orzeszki nanerczowe.

Przegródki oddzielające dwie połowy nasienia są cieńsze i delikatniejsze niż u orzecha włoskiego. Owoce dzikich pekanów mają często twarde skorupki, ale pochodzące z odmian uprawnych są tak mięk­kie, że można je rozgnieść palcami. Jądro ściślej wypełnia skorupkę pekana i jest gładsze, mniej pofałdowane aniżeli w orzechu włoskim.

Pekan ma również inny smak, bardziej słodki i delikatny niż orzech włoski. Zawiera: 70% tłuszczu, 10% białka i 14% cukrów.

Większość pekanów zużytkowuje się jako owoce desero­we oraz w przemyśle cukierniczym i spożywczym. Piecze się z nich wspaniałe torty i ciastka (pecancake) popularne zwłaszcza w krajach anglosaskich.

Pekany w sklepach czy na straganach prezentują się wy­jątkowo urodziwie, gdyż ich skorupki często poleruje się maszynowo, a nawet barwi na piękny, brązowy kolor. W Stanach Zjednoczonych i Anglii, ulubione przez dzieci, są najczęstszym ?słodkim” prezentem bożonarodzeniowym.

W Ameryce Północnej, w lasach środkowych i północno-wschodnich stanów USA oraz południowych prowincjach Kanady, rosną pospolicie inne gatunki rodzaju Carya (do którego należy pekan), dostarczające smacznych orzechów. Są to przede wszystkim Carya ovata i Carya laciniata, które obejmujemy wspólną nazwą orzesznika lub hikory (ang. Hickory). W Polsce orzesznik znany jest bardziej jako drze­wo o mocnym, elastycznym drewnie, dobrze nadającym się między innymi na narty, ale jest on również dostarczycielem jadalnych owoców. Owoce wymienionych gatunków orzesz­nika są kuliste, przypominające orzech włoski, dość duże (do 3 cm średnicy), bardzo smaczne, ale trudno je wydobyć z twardej, pomarszczonej skorupki, której nie może roz­gnieść dziadek do orzechów. Trzeba je rozbijać młotkiem lub dużym kamieniem.

Owoce orzesznika są w Ameryce produktem hand­lowym, który pozyskuje się głównie z drzew rosnących w lesie. Dopiero ostatnio podejmuje się uprawę orzeszników z powodu dużego zapotrzebowania. Zwłaszcza dzieci prze­padają za nimi i gromadzą chętnie duże zapasy hikory na miesiące zimowe. Orzechy te są wyjątkowo trwałe (mają grubą skorupkę) i mogą być przechowywane w chłodnej piwnicy nawet przez trzy lata, gdy tymczasem pekany jełczeją w takich warunkach w ciągu 4-6 miesięcy.

 

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.